Kamu Malı Kültürel Mirasa Açık Erişim İçin Önemli Buluşma
Dijital Kültürel Miras Ağı iş birliğiyle, Milli Kütüphane‘nin ev sahipliğinde düzenlenen Kamu Malı Kültürel Mirasa Açık Erişim Toplantısı, kültürel miras alanında çalışan kamu kurumları, sivil toplum kuruluşlarını, akademisyenler ve bellek kurumlarının temsilcilerini bir araya getirdi. Yaklaşık 80 katılımcının yer aldığı toplantı, dünyada ve Türkiye’de kamu malı kültürel mirasa açık ve adil erişimin mevcut durumunu ve Açık Miras Bildirisi çerçevesinde birlikte atılabilecek adımları konuşmak için önemli bir fırsat sundu.
17 Şubat 2026 Salı günü yapılan Kamu Malı Kültürel Mirasa Açık Erişim Toplantısının sunuculuğunu İngiliz Arkeoloji Enstitüsü Dijital Arşivcisi Deniz Çit gerçekleştirdi. Açılışta Creative Commons Türkiye Ülke Lideri Dr. Orçun Madran, Creative Commons’ın açık lisanslar aracılığıyla bilgi ve kültüre erişimi güçlendiren küresel hareketini ve Türkiye’deki çalışmaları hakkında bilgi aktardı. Ardından Dijital Kültürel Miras Ağı Kurucusu ve Koordinatörü Dr. Nurdan Atalan Çayırezmez, ağın dijital kültürel miras alanında iş birliğini güçlendirmeye yönelik çalışmalarını paylaşarak, topluluk temelli girişimlerin bu alandaki kritik rolüne dikkat çekti.
Ev sahibi kurum adına açılış konuşmasını yapan Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Demir, Milli Kütüphane’nin bilgiye erişimi güçlendirme ve kamu malı kültürel mirası koruma ve erişime açma konusundaki stratejik yaklaşımlarını paylaştı. Kütüphanelerin yalnızca koruyan değil, aynı zamanda erişimi mümkün kılan kurumlar olduğuna vurgu yapan konuşmasında, kültürel mirasa açık erişimin bugün her zamankinden daha önemli olduğunu güçlü bir şekilde ortaya koydu.
İlk oturumda Creative Commons Türkiye Küresel Ağ Temsilcisi İlkay Holt ve Dr. Orçun Madran, Açık Miras Koalisyonu ve Açık Miras Bildirisi’ni tanıtarak, Türkiye’de kamu malı kültürel mirasa açık erişimin güçlendirilmesi için atılması gereken adımlara yer verdi. Uluslararası gelişmeler ve Türkiye’deki mevcut durumu birlikte değerlendirirken, açık erişimin kültürel katılımı, araştırmayı, eğitimi ve yeni bilgi üretimini mümkün kılan temel bir koşul olduğunun altını çizdi.
Açık Miras Bildirisi bağlamında açıklığın norm, kısıtlamanın ise istisna olduğu bir yaklaşımın benimsenmesi; kültür miras alanında açık erişimi teşvik eden ulusal politikaların geliştirilmesi; kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi, kamu malı eserlerin dijital kopyalarının kamu malı statüsünü korumasının güvence altına alınması ve kültürel miras eserlerine ait üst verinin açık, makine tarafından okunabilir ve yeniden kullanılabilir biçimde paylaşılması bu süreçte önceliklendirilmesi gereken ulusal öneriler olarak vurgulandı.
İngiliz Arkeoloji Enstitüsü Dijital Veri Arşivi Yöneticisi Dr. Nurdan Atalan Çayırezmez’in moderasyonunda gerçekleşen ikinci oturumda ise konuşmacılar değerli deneyim ve uzmanlıklarını aktardı. UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Somut Olmayan Kültürel Miras İhtisas Komitesi Üyesi ve Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Türk Halk Bilimi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Evrim Ölçer Özünel, somut olmayan kültürel miras örnekleri üzerinden erişim, paylaşım ve etik konularına dair önemli bir perspektif sunarak, açıklığın topluluk hakları ve kültürel hassasiyetlerle birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı. Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Dijital Hizmetler Şube Müdürü Mehtap Çayırlı ise Milli Kütüphane’nin dijital dönüşüm sürecini, dijital koleksiyonlara erişimi artırmaya yönelik çalışmalarını ve kamusal erişimi güçlendiren yenilikçi uygulamaları paylaştı.
Toplantı boyunca yapılan paylaşımlar, Türkiye’de dijital koleksiyonlara açık erişim konusunda önemli bir bilgi birikimi, deneyim ve motivasyon olduğunu bir kez daha gösterdi. Toplantı, kamu malı kültürel mirasa açık erişimin güçlendirilmesi için ortak hareket etmenin önemini bir kez daha ortaya koyarken, açık miras alanında sürdürülebilir iş birliği ve diyalog için güçlü bir başlangıç oluşturdu.
Katılımcı kurumlar, Açık Miras Bildirisi’ni imzalayarak bu ilkelere bağlılık göstermeye ve bildirinin UNESCO düzeyinde uluslararası bir tavsiye kararına dönüşmesini destekleyen savunuculuk çalışmalarına katılmaya davet edildi.
Bu anlamlı buluşmanın gerçekleşmesine katkı sunan tüm konuşmacılara ve katılımcılara, sivil toplum kuruluşlarının değerli temsilcilerine, ev sahipliği için Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü’ne, toplantıyı birlikte düzenlediğimiz Dijital Kültürel Miras Ağı’na ve verdikleri değerli destek için Creative Commons‘a teşekkür ederiz.
