Yaratıcılığınızı paylaşın: Açık lisanslar ve Creative Commons

Bugün Yaratıcılığınızı paylaşın: Açık lisanslar ve Creative Commons adlı, bilgiye açık erişim ve açk kültür bağlamında açık lisanslar ve Creative Commons nedir, ne işe yarar, nasıl kullanılır konulu yazımız ile popüler bilim platformu Sarkaç'a konuk olduk. 

…günümüzde paylaşım kültürünün ve imecenin sağladığı katma değer ve inovasyon bugün birçok alanda pazarın genişlemesine yol açıyor, bunun sonucu olarak ekonomik büyüme hız kazanıyor. ‘Bazı hakların saklı’ olarak tutulabileceği ve paylaşımı mümkün kılan açık lisansların kullanımı ve Creative Commons işte tam da bu noktada karşımıza çıkıyor.

Yazının devamı için lütfen tıklayın. Unutmadan, Sarkaç platformunun içeriği de Creative Commons lisanslı 👍 

 

CC Global Zirvesi için Lizbon’daydık

Creative Commons 2019 Global Zirvesi bu yıl Portekiz’in Lizbon şehrinde gerçekleşti. Dünyanın 59 ülkesinden 400’ün üzerinde katılımcının yer aldığı zirve programında açık kavramı farklı topluluklar ve sektörler tarafından her açıdan ele alındı. Creative Commons tematik platformları, açık GKAMlar (Galeriler-Kütüphaneler-Arşivler-Müzeler), açık eğitim, telif hakları reformu, kamu malı eserlerin yasal konumları, aktivizm, etik, gelişmekte olan ülkelerde bilgiye erişim, dijital arşiv ve CC Search  konuları programın ağırlıklı konuları idi. Programın tamamı zirve web sitesinden erişebilir halde. Sunum dosyaları ve açılış konuşmaların videoları da yakın zamanda siteye eklenecektir. Bu konuda gelişme olduğunda hem bu yazıda güncelleme yapacağız hem de sosyal medya kanallarımızdan sizlere duyuracağız.

Okumaya devam et “CC Global Zirvesi için Lizbon’daydık”

CC Search 300 milyon görsel ile yayında

CC Search bu hafta beta sürümünden canlı yayına alındı. Creative Commons lisansları ile lisanslanmış veya kamu malı niteliğinde olan 300 milyon görsel CC Search platformundan taranabilir halde. Geçtiğimiz yıl içinde platformun tasarımı, navigasyonu, tarama hızı ve özellikleri daha da geliştirildi. CC Search söz konusu 300 milyon görseli, aralarında Metropolitan Museum of Art ve Cleveland Museum of Art gibi kültür-sanat kurumlarının, Flickr ve Thingiverse portallarının da bulunduğu 19 önemli koleksiyondan API ve Common Crawl verisetleri aracılığıyla çekiyor. 

Dünya genelinde CC lisanslı 1.4 milyarın üzerindeki içeriğe erişim sağlamayı hedefleyen CC Search için öncelik imaj kataloğunu genişletmek. Ardından açık ders kaynakları ve işitsel malzemeleri indekslemeyi planlıyorlar. Yakın zamanda Europeana ve Wikimedia Commons gibi imaj koleksiyonları güçlü iki organizasyon ile yeniden kullanılabilir görsel içeriği daha da genişletecekler. 

Derslerinizde, sunumlarınızda veya grafik çalışmalarınızda kullanabileceğiniz görseller arıyorsanız, CC Search sizin için. Taramanızı yaptıktan sonra filtreleme özelliğini kullanarak istediğiniz koşullardaki içeriğe erişebilirsiniz. CC Search hakkında geri bildirimde bulunmak veya koleksiyonunuzu burada indekslemek isterseniz, sayfadaki feedback formunu doldurmanız yeterli. 

Creative Commons lisanslarını kullanıldığınız proje veya uygulamanız mı var? Bize yazın lütfen

Creative Comons Türkiye sitesinde bir sayfa oluşturarak, Türkiye'de CC lisanslarının kullanıldığı iyi uygulama ve örnek olabilecek, her alandan (yazılım, eğitim, bilim, kültür-sanat vb.) projeleri eklemeyi planlıyoruz. Bunun için sizlerin de katkısını rica ediyoruz. Amacımız, hem bu proje ve uygulamaların görünürlüğünü artırmak hem de CC lisanslarının farklı proje ve ortamlarda nasıl kullanıldığını merak edenleri doğru örneklere yönlendirmek. Bu iyi uygulamaları kısa bir tanıtıcı yazı ile, ilgili siteye link vererek sayfaya yerleştireceğiz. Aynı alanda çok sayıda örnek olur ise öne çıkanları önceliklendirmeye çalışacağız. 

Nasıl katkı verebilirsiniz?

Bir Google dokümanı yarattık. Bu dokümandaki tabloya, ilk örnek satırda olduğu gibi, önermek istediğiniz proje veya uygulamanın bilgilerini girebilirsiniz. Bilgileri ve önerilen proje sayfasından CC lisanslı içeriğe erişimi kontrol ederek, gerekli bilgileri toparlayarak sayfaya yansıtacağız. 

Sorularınız veya bize iletmek istediğiniz başka bir bilgi olursa, e-mail adresimize yazabilirsiniz. Heyecanla katkılarınızı bekliyoruz!

#CCTRwebinar: Türkiye’de Açık Veri Politikalarının Geliştirilmesi

– Sunum slaytları ve video kaydı için lütfen bağlantılara tıklayınız- 

Geçtiğimiz Şubat ayında duyurduğumuz ancak tarih değişikliği yapmak zorunda kaldığımız webinar sunumunu 24 Nisan saat 13:00'de gerçekleştiriyoruz. 

Konuğumuz Kadir Has Üniversitesi Yeni Medya Bölümü'nden Sayın Pınar Dağ, Türkiye’de Açık Veri Politikalarının Geliştirilmesi; 'Kamusal Alanda Açık Veriden Yaratılabilecek Fayda ve Açık Veri Beyannamesinin Önemi adlı konuşması ile bizlerle olacak. Günümüzde açık veri, büyük veri, araştırma verisi ve yönetimi, verinin yeniden kullanılabilirliği gibi konular tüm sektörleri, çalışanlarını ve sade vatandaşı yakından ilgililendiriyor. Geçtğimiz ay bu konuya araştırmacıların gözünden bakmış ve araştırma verilerinin yönetimi konusunu incelemiştik. 

24 Nisan Çarşamba saat 13:00'de gerçekleşecek webinara katılmak için online katılım formunu doldurmanız yeterli. Erişim linki mail adresinize otomatik olarak gelecektir. 

İçinde yaşadığımız çağ hiç olmadığı kadar veriye erişimi öncelikliyor. Yaşam kalitesini etkilemede, kurumların çalışma verimliliklerini arttırmada, gezegeni anlamada ve etkin yorumlamada veriye erişim  doğrudan bir etkiye sahip olmakta. 2017’de Almanya hükümeti temel verileri açarak, açık veri lisanslarını ve açık veri yasasını yürürlüğe soktu. 2019’da ise istatistik kurumu açık verileri daha etkileşimli hale getirmekle kalmadı, API hizmetini de ücretsiz sağladıklarını duyurdu. Diğer önemli bir örnek ise 2019’un Ocak ayında ABD Kongresi açık devlet veri yasa tasarısını onayladı. Devletin verimliliği ve hesap verebilirliğini, veri güdümlü politika yapımı ve kamunun açık veriye erişimini artırmak amacıyla hükümet verilerinin  açık formatlı, makine okunabilir oması için Açık Hükümet Veri yasa tasarısı ABD kongresi tarafından onaylandı ve Trump tarafından imzalanarak resmen yasalaştı. Türkiye için ise şunlar söylenebilir; dünyadaki pek çok ülkeye göre veriyi sağlıyor, örneğin e-devlet yapısı var, resmi istatistik kurumu ile güncel istatistik takvimi sunuyor, 2003 yılından beridir Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ile vatandaşlar bilgi edinme başvurusu yapabiliyor ancak dijitalleşme ve verinin yapılandırılması, açık lisanslar hala bir eylem planı! Bu bağlamda Pınar Dağ webinar sunumunda, Türkiye'de açık veri politikası geliştirmek için neler yapılmalı? Açık veri uzmanı neden önemli? Nereden başlanmalı? sorularına yanıtlayacak.

London School of Journalism (LSJ) mezunu olan Pınar Dağ, 2014 yılından bu yana Kadir Has Üniversitesi Yeni Medya Bölümü’nde Lisans ve Yüksek Lisans Öğrencilerine Veri Gazeteciliği (Data Journalism) dersleri veriyor. Ayrıca 2016 yılından beri Galatasaray Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü öğrencilerine de Veri Gazeteciliği dersi vermeyi sürdürmektedir. Veri Gazeteciliği sitesi, Dağ Medya ve Veri Gazeteciliği Platformu nun kurucu üyesidir. Açık Veri ve Veri Gazeteciliği Derneği (AVVGD) Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini 2015-2018 yılları arasında yürüttü. Şimdi ise 2018’de İstanbul merkezli kurulan Veri Okuryazarlığı Derneği (VOYD)’un kurucu üyesi ve başkanıdır. Çalışma alanları Veri Okuryazarlığı, Açık Veri, Veri Görselleştirme  ve Veri Gazeteciliği. Dağ, alanı ile ilgili 2012’den günümüze 200’ün üstünde uygulamalı atölye, sunum, konferans, panel yaptı ve yapmaya devam ediyor. 

Açık Kültür, Paylaşılabilir İçerik ve Standartlar

Creative Commons Türkiye şube temsilcisi İlkay Holt, 10 Nisan Çarşamba günü #digitalSSM etkinlikleri kapsamında Açık Kültür, Paylaşılabilir İçerik ve Standartlar adlı bir seminer verdi. Sunum slaytları ve video kaydı için bağlantılı linklere tıklayabilir, etkinlik hakkında İlkay Holt’un kendi blogunda yayınladığı yazıya ise buradan ulaşabilirsiniz.

#CCTRwebinar: FAIR Veri Prensipleri ve Araştırma Verilerinin Yönetimi

– Sunum slaytları ve video kaydı için lütfen bağlantılara tıklayınız- 

Bilim insanları araştırma yaşam döngüsü içinde verinin hem üreticisi hem de kullanıcısı konumundalar. Verinin doğru biçimde analizi, depolanması ve kullanımı bir veri yönetim sürecini ve planlamayı gerektiriyor. Bu süreci evrensel ilkelere bağlı olarak yürütmek ise verinin bulunabilirliği, erişilebilirliği, makince, insan tarafından okunabilirliği ve yeniden kullanılabilirliğini mümkün kılıyor.

Bu nedenle gelecek Creative Commons Türkiye webinar oturumunu araştırma verilerinin yönetimine ayırdık. Konuğumuz ise Hollanda TU Delft Üniversitesi, Makine, Denizcilik ve Malzeme Mühendisliği Fakültesinde Data Steward yani Veri Yöneticisi olarak görev yapan Yasemin Türkyılmaz-van der Velden. TU Delft Üniversitesi, Data Stewardsip programı ile araştırmacılarına sağladığı veri yönetimi desteği konusunda tüm dünyada yüksek öğretim kurumlarına örnek olan bir üniversite. 

Araştırma verilerinin yönetimi son dönemde Avrupa’da ve dünyada fazlasıyla dikkat çeken ve konuşulan bir konu. Bu konunun önemi, 2016 yılında yayımlanan ve verilerin bulunabilir (findable), erişilebilir (accessible), birlikte çalışılabilir (interoperable) ve yeniden kullanılabilir (reusable) olmasını ön gören FAIR veri prensiplerinin, tüm dünyada kabul görmesi ve Horizon 2020 dahil pek çok fon sağlayan kuruluşun bu prensipleri özümsemesi ile daha da artmıştır. Veri yönetimi yapılan araştırmanın kalitesini arttırmanın yanı sıra, uzun vadede araştırmacıların zaman ve harcamalardan tasarruf etmelerini sağlamakta ve makalelerin yanısıra araştırma verilerinin de yayımlanmasını hedefleyerek, akademik bir çalışmanın daha geniş bir kitleye ulaşmasını sağlayarak atıf sayısını arttırmaktadır.

26 Mart Salı saat 14:00'de gerçekleşecek bu webinarı OpenAIRE Advance Türkiye Yardım Masası ortaklığı ile organize ediyoruz. Webinarda araştırma hayat döngüsünün her bir aşamasında veri yönetiminin (veri isimlendirme, belgelendirme, lisanslandırma ve arşivleme gibi) nasıl yapılabileceği anlatılacak ve veri yönetimi yapmayı sağlayan mevcut kaynak ve araçlardan bahsedilecek. Webinara katılım için online formu doldurmanız yeterli. Toplantıya erişim linki kayıt olduktan hemen sonra mail adresinize gelecektir. 

Yasemin Türkyılmaz-van der Velden Hakkında:

Yasemin Türkyılmaz-van der Velden Hollanda TU Delft Üniversitesi’nde Makine, Denizcilik ve Malzeme Mühendisliği Fakültesinde Data Steward olarak çalışmaktadır. ODTÜ Biyoloji Bölümü’nden lisansını aldıktan sonra Hollanda’ya giderek Radboud Üniversitesi’nde ‘’Hastalıkların Moleküler Mekanizmaları’’ isimli yüksek lisans programını tamamlamıştır. Sonrasında yine Hollanda’daki Erasmus Üniversitesi’nde DNA hasarı üzerine olan doktora çalışmalarını gerçekleştirmiştir. Kendi akademik yolculuğu esnasında, veri toplama, veri analizi ve makale yayımlama süreçlerinde veri yönetimi konusunda pek çok tecrübe edinmiştir. Bu sayede, Data Steward olarak çalıştığı mevcut pozisyonunda, araştırmacıların veri yönetimi konusundaki ihtiyaçlarını bir araştırmacı gözüyle değerlendirebilmekte ve araştırma hayat döngüsünün her adımında araştırmacıların ihtiyacına uygun disipliner destek vererek araştırmacıların açık bilim ve FAIR veri prensiplerini pratikte uygulamalarına yardımcı olmaktadır. Yer aldığı Data Stewardship projesi alanında öncü olmakla beraber son dönemde önemi ortaya çıkan ve özellikle fon veren kuruluşlar tarafından desteklenen ve talep edilen açık bilim, FAIR veri prensipleri ve veri yönetimi konularındaki farkındalığı arttırarak, kültürel bir değişimi sağlamayı hedeflemektedir.

Açık Eğitim Haftası webinarının ardından

Açık Eğitim Haftası kapsamında gerçekleştirdiğimiz "Açık Eğitimde Creative Commons Lisanslarının Kullanımı" adlı webinar kayıdı YouTube kanalımızda yayında. CC Türkiye Şube Lideri Orçun Madran'ın, Sayın Prof. Dr. Kürşat Çağıltay ile söyleşi formatında gerçekleştirdiği webinarda, Çağıltay Türkiye'de açık ders materyali üretimi, geçmişten günümüze MOOC (Massive Online Open Course = Kitlesel Çevrimiçi Açık Ders) projeleri ve ODTÜ'deki çalışmalar konusunda değerli bilgiler paylaştı. Türkiye'nin ulusal ölçekte önemli bir açık ders projesi olan TÜBA Ulusal Açık Ders Malzemeleri ve ODTÜ'nün açık ders portalı METU OpenCourseWare'den söz etti. Ayrıca Creative Commons lisanslı çevrimiçi sertifikalı dersler içeren, gelişmiş işgücü piyasasını hedefleyen Bilgeİş projesinin detaylarını paylaştı. Açık ders projelerinde yaşanan en büyük zorluklardan birinin sürdürülebilirlik olduğuna dikkat çeken Çağıltay, bu zorluğun aşıldığı başarılı projelerde de cinsiyet eşitliği, ekonomik ve eğitim düzeyi dengelerinin de sağlanması gerektiğini vurguladı. Webinarda ayrıca, son dönemde YÖK tarafından yenilenen akademik teşvik kriterlerinin açık erişim konseptini içermesi ve Creative Commons lisanslarından da söz edilmesi ise olumlu, umut verici gelişmeler olarak yorumlandı. 

Webinar katılımcılarımıza değerli zamanları için teşekkür ediyor, keyifli seyirler diliyoruz. 

#CCTRwebinar: Açık Eğitimde Creative Commons Lisanslarının Kullanımı

Açık Eğitim haftası kapıda. Açık eğitim konusunda hem farkındalığı artırmak hem de eğitim ve öğretim üzerine etkilerini tartışmak amaçlı 4-8 Mart haftası dünyada Açık Eğitim Haftası olarak kutlanıyor. Açık eğitim materyalleri ve platformlarında açık lisansların kullanılması ise paylaşıma ve yeniden kullanıma etik ve yasal zemin hazırlaması açısından kuşkusuz çok önemli.

Açık eğitim konusunda Türkiye'deki gelişmeleri konuşmak için, ülkemizde eğitim ve öğrenim teknolojileri dendiğinde akla gelen en değerli isimlerden birini #CCTRwebinar serisine davet ettik. ODTÜ Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü öğretim üyesi, Prof. Dr. Kürşat Çağıltay 7 Mart Perşembe günü saat 14:00'de bizlerle olacak. Çağıltay, çok sayıdaki başarılı projesi arasında yer alan, tamamı CC lisansları ile hazırlanmış 100 ücretsiz online dersi içeren Bilgeİş projesi hakkında detayları paylaşacak ve ODTÜ'deki açık eğitim çalışmaları ile ilgili bilgiler verecek. 

Webinara katılım için online formu doldurmanız yeterli. Toplantıya erişim linki kayıt olduktan hemen sonra mail adresinize gelecektir. 

Haftaya konuşmak üzere.

Kürşat Çağıltay Hakkında

ODTÜ Matematik Bölümünden 1988 yılında bölüm birincisi olarak mezun olan Kürşat Çağıltay, 1993 yılında ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümünden Yüksek Lisans derecesini almış, 1988-1997 yılları arasında ODTÜ Bilgi İşlem Merkezinde Bilgisayar Ağları grup yöneticiliği ve Bilgi İşlem Merkezi başkan yardımcılıkları görevlerinde bulunmuştur. 1990 yılında ODTÜ-TÜBİTAK tarafından başlatılan Türkiye Internet projesi’nde 1997 yılına kadar teknik grup yöneticiliği yapmıştır. 2002 yılında ABD’nin İndiana Üniversitesi Öğretim Teknolojileri Bölümünden ve Bilişsel Bilimler Programından çift dalda doktora alarak mezun olmuştur. Kürşat Çağıltay halen ODTÜ Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü öğretim üyesi, ODTÜ Görsel İşitsel Sistemler Araştırma Uygulama Merkezi başkanı ve ODTÜ Öğretim Teknolojileri Destek Ofisi koordinatörüdür.

Türkiye’nin endüstri standartlarında ilk İnsan Bilgisayar Etkileşimi Araştırma Uygulama Laboratuvarını ODTÜ’de kuran Prof.Dr. Kürşat Çağıltay’ın akademik araştırma konuları eğitim teknolojileri, insan bilgisayar etkileşimi, teknoloji ile zenginleştirilmiş öğrenme, eğitsel nörobilim, sosyal enformatik, performans teknolojileri ve eğitimde elektronik oyunların kullanımıdır.

#CCTRwebinar: Türkiye’de Açık Veri Politikalarının Geliştirilmesi

— Güncelleme – 31 Ocak 2019 —

1 Şubat 2019, Cuma saat 13:00’de olacağını duyurduğumuz, aşağıda detayları bulunan Türkiye’de Açık Veri Politikalarının Geliştirilmesi adlı webinar, sağlık sorunu nedeniyle iptal edilmiştir. Özür diler, anlayışınız için şimdiden teşekkür ederiz. Yeni tarih ve webinar zamanı netleşince web sitemiz ve sosyal medya kanallarımızdan duyuracağız. 

***

Creative Commons Türkiye webinar serisinde yılın ilk konusu açık devlet veri politikaları. Konuğumuz Kadir Has Üniversitesi Yeni Medya Bölümü'nden Sayın Pınar DağTürkiye’de Açık Veri Politikalarının Geliştirilmesi; 'Kamusal Alanda Açık Veriden Yaratılabilecek Fayda ve Açık Veri Beyannamesinin Önemi adlı konuşması ile bizlerle olacak. Günümüzde açık veri, büyük veri, araştırma verisi ve yönetimi, verinin yeniden kullanılabilirliği gibi konular tüm sektörleri, çalışanlarını ve sade vatandaşı yakından ilgililendiriyor. Bu konularda farklı kesimler için yıl boyunca webinarlar ve çalıştaylar düzenlemeye devam edeceğiz.

1 Şubat 2019 Cuma günü saat 13:00'de gerçekleşecek webinara katılmak için online katılım formunu doldurmanız yeterli. Erişim linki mail adresinize otomatik olarak gelecektir. 

İçinde yaşadığımız çağ hiç olmadığı kadar veriye erişimi öncelikliyor. Yaşam kalitesini etkilemede, kurumların çalışma verimliliklerini arttırmada, gezegeni anlamada ve etkin yorumlamada veriye erişim  doğrudan bir etkiye sahip olmakta. 2017’de Almanya hükümeti temel verileri açarak, açık veri lisanslarını ve açık veri yasasını yürürlüğe soktu. 2019’da ise istatistik kurumu açık verileri daha etkileşimli hale getirmekle kalmadı, API hizmetini de ücretsiz sağladıklarını duyurdu. Diğer önemli bir örnek ise 2019’un Ocak ayında ABD Kongresi açık devlet veri yasa tasarısını onayladı. Devletin verimliliği ve hesap verebilirliğini, veri güdümlü politika yapımı ve kamunun açık veriye erişimini artırmak amacıyla hükümet verilerinin  açık formatlı, makine okunabilir oması için Açık Hükümet Veri yasa tasarısı ABD kongresi tarafından onaylandı ve Trump tarafından imzalanarak resmen yasalaştı. Türkiye için ise şunlar söylenebilir; dünyadaki pek çok ülkeye göre veriyi sağlıyor, örneğin e-devlet yapısı var, resmi istatistik kurumu ile güncel istatistik takvimi sunuyor, 2003 yılından beridir Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ile vatandaşlar bilgi edinme başvurusu yapabiliyor ancak dijitalleşme ve verinin yapılandırılması, açık lisanslar hala bir eylem planı! Bu bağlamda Pınar Dağ webinar sunumunda, Türkiye'de açık veri politikası geliştirmek için neler yapılmalı? Açık veri uzmanı neden önemli? Nereden başlanmalı? sorularına yanıtlayacak.

London School of Journalism (LSJ) mezunu olan Pınar Dağ, 2014 yılından bu yana Kadir Has Üniversitesi Yeni Medya Bölümü’nde Lisans ve Yüksek Lisans Öğrencilerine Veri Gazeteciliği (Data Journalism) dersleri veriyor. Ayrıca 2016 yılından beri Galatasaray Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü öğrencilerine de Veri Gazeteciliği dersi vermeyi sürdürmektedir. Veri Gazeteciliği sitesi, Dağ Medya ve Veri Gazeteciliği Platformu nun kurucu üyesidir. Açık Veri ve Veri Gazeteciliği Derneği (AVVGD) Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini 2015-2018 yılları arasında yürüttü. Şimdi ise 2018’de İstanbul merkezli kurulan Veri Okuryazarlığı Derneği (VOYD)’un kurucu üyesi ve başkanıdır. Çalışma alanları Veri Okuryazarlığı, Açık Veri, Veri Görselleştirme  ve Veri Gazeteciliği. Dağ, alanı ile ilgili 2012’den günümüze 200’ün üstünde uygulamalı atölye, sunum, konferans, panel yaptı ve yapmaya devam ediyor.