CC Global Zirvesi için Lizbon’daydık

Creative Commons 2019 Global Zirvesi bu yıl Portekiz’in Lizbon şehrinde gerçekleşti. Dünyanın 59 ülkesinden 400’ün üzerinde katılımcının yer aldığı zirve programında açık kavramı farklı topluluklar ve sektörler tarafından her açıdan ele alındı. Creative Commons tematik platformları, açık GKAMlar (Galeriler-Kütüphaneler-Arşivler-Müzeler), açık eğitim, telif hakları reformu, kamu malı eserlerin yasal konumları, aktivizm, etik, gelişmekte olan ülkelerde bilgiye erişim, dijital arşiv ve CC Search  konuları programın ağırlıklı konuları idi. Programın tamamı zirve web sitesinden erişebilir halde. Sunum dosyaları ve açılış konuşmaların videoları da yakın zamanda siteye eklenecektir. Bu konuda gelişme olduğunda hem bu yazıda güncelleme yapacağız hem de sosyal medya kanallarımızdan sizlere duyuracağız.

Bu yılki zirvede Creative Commons Türkiye’yi Şube Lideri Orçun Madran ve Şube Temsilcisi İlkay Holt olarak iki kişi temsil ettik. Programın tamamını bir yazıda toplamak mümkün olmasa da katıldığımız oturumlardan dikkat çeken konuları ilginize sunuyoruz.

GKAM Creative Commons tematik platformlarından biri. Zirve boyunca birkaç oturuma konu olan platform çalışmaları arasında, AçıkGKAM (OpenGLAM) prensiplerinin yaygınlaştırılması, aynı zamanda da geniş kapsamlı olan bu prensiplerin uygulanabilirliğini artırmak için yeni deklarasyon çalışması var. Bu deklarasyon, yakın zamanda gerçekleştirilen bir anket çalışması temel alınarak oluşturuldu. İlgilenenlerin geri bildirimine açık olan deklarasyonu zirvedeki oturumda da tartışmaya açıldı. Deklarasyonun, Budapeşte Açık Erişim Girişimi Deklarasyonu’nun yıl dönümü ile aynı güne (14 Şubat) denk getirilerek yayınlanması planlanıyor.

Telif hakları iletişimi oturumunda CC savunuculuğunun temel konuları olan lisansların fonksiyonlarının açıklanması, açık lisansların kullanıldığı materyallerin yaratılmasını teşvik eden kanun ve politikalar, telif hakkı kanunlarının esneklikleri, ve telif hakları reformuna yer verildi. Bu konular etrafında kamunun telif hakları eğitimi konusunda başarılar ve başarısızlıklar ele alınırken, farklı paydaşlara nasıl yaklaşımda bulunabileceğinin örnekleri verildi. Varsayalım eğitim materyallerinde CC lisanslarının kullanımını savunuyoruz. Çalıştığımız kitleye yaklaşırken sormamız gereken sorular arasında  kaynağın yaratıcısı kim, bağlı bulunduğu kurum/organizasyon/ topluluk kim, misyonları ne, kullanıcı hakları bu kişi veya kurumlar için neden önemli, engeller neler olabilir, yaratılan eserden fayda nasıl artırılır, maliyet ve riski nasıl azaltılır soruları faydalı olabilir. Oturum sonunda bu sorular etrafında bir grup çalışması da yapıldı.

Creative Commons bilimden sanata her alanda paylaşım ve kültürel değişimi kapsıyor. Yıldırım konuşmalar oturumunda, bunlara güzel bir örnek Barcelona film festivalinden verildi. BccN Barcelona Creative Commons Film Festivali, adından anlaşılacağı üzere CC lisanslı filmlerin yer aldığı bir proje ve toplumda paylaşım, özgür kültür ve remix kültürünün tutundurulması için örnek bir aktivite.

Wikimedia zirve boyunca pek çok oturumda farklı açılardan toplantı programının ağırlıklı parçası oldu.Fransa’da Wikipedian bir grubun inisiyatifiyle gerçekleştirilen WikiFundi projesi, internet erişiminde zorluk yaşayan, gelişmekte olan ülkelerde çevrimdışı hizmet getiren bir proje. Çevrimdışı bağlantıyı sağladıkları servis olarak ise Kiwix hakkında da bilgi verdiler. WikiFundi, okullarda genç ve çocukların wikipedia içerik oluşturması ve/veya edit etmesini sağlıyor. Böylelikle hem yerel içeriğin ilk ağızdan dünyanın erişimine sunulmasına hem de bu bölgelerin Wikipedia içeriğine katkısı sağlanıyor. Wikimedia hizmetlerinin yalnızca Wikipedia’ya erişim açısından değil, toplumun sınırlı kaynağa sahip kesimlerinin bilgiye erişim ve teknik becerilerini geliştirmesi için yarattığı değer de çok büyük, çok önemli. Bu nedenle ülkemizde Wikimedia hizmetlerine erişim yasağının bir an önce kaldırılması gerek.

Geçtiğimiz haftalarda beta sürümünden canlı yayına geçtiğini duyurduğumuz CC Search için gelecek dönem planları, zirve programının önemli konularından biriydi. Daha önceki yazımıza ek olacak en önemli haber, bu arama platformunda BY (atıf) koşulu ile lisanslanmış eserlerin takibini yapabileceğimiz bir sistemin geliştiriliyor olması. Bu takip özelliği ile, özellikle de esere doğru atıf yapılıp yapılmadığını görmek, yanlış kullanımları önlemek mümkün olacak gibi görünüyor. CC Search, her hafta perşembe günü projenin GitHub hesabı üzerinden yeni sürümünü yayınlıyor. Yine her hafta Cuma günleri ise topluluktan geri bildirimleri alıyor. 6 kişilik bir ekibin yer aldığı projeye verilebilecek her türlü destek çok kıymetli. Creative Commons’ın GitHub hesabındaki tüm projeleri takip edebilir ve destek vermek istediğiniz konuda proje takımları ile bağlantıya geçebilirsiniz. Şu an için görseller üzerinde yapılan tarama ve dizinleme çalışmaları projenin yol haritası kapsamında 2019’un Eylül ayında açık metinleri, Aralık ayında ise ses dosyalarını kapsayacak. Bu konudaki gelişmeleri sizlerle paylaşıyor olacağız.

Bu yılki açılış konuşmaları CC topluluğu içinde başarılı projeleri ile öne çıkan isimlerden oluştu. Avrupa Parlamentosu’nda geçtiğimiz ay oylanan ve tümüyle olmasa da önemli sonuçlar elde edilen Telif Hakları Yönetmeliği için yapılan lobi faaliyetlerinin aktif isimlerinden Natalia Mileszyk, PalestineOpenMaps.org projesi ile açık haritaları kullanarak tarihsel haritaları tekrar canlandıran ilk Bassel Khartabil Özgür Kültür Bursiyeri Majd Al-Shihabi, kadın hakları ve liderliği konusunda çalışan, UnCommon Women boyama kitabının yaratıcısı ve UnCommon Women’in kurucusu Kelsey Merkley, ve Theft! A History of Music kitabı ve belgeselinin yaratıcıları Duke Kamu Malı Çalışmaları Merkezi’nden James Boyle and Jennifer Jenkins bu isimlerden bazılarıydı.

Bir başka keyifli ve öğretici oturum ise Yeni Zelanda CC topluluğunun, CC lisanslarının kullanımını poker oyunundan esinlenerek geliştirdikleri CC Release Em Poker oldu. Oyunun geliştirilme hikayesini hem dinledik, hem oynadık. Türkçe’ye küçük uyarlamalar ile bu oyunu gelecek dönemde CC Türkiye eğitim ve sunumlarımızda da kullanacağız.

CC Search 300 milyon görsel ile yayında

CC Search bu hafta beta sürümünden canlı yayına alındı. Creative Commons lisansları ile lisanslanmış veya kamu malı niteliğinde olan 300 milyon görsel CC Search platformundan taranabilir halde. Geçtiğimiz yıl içinde platformun tasarımı, navigasyonu, tarama hızı ve özellikleri daha da geliştirildi. CC Search söz konusu 300 milyon görseli, aralarında Metropolitan Museum of Art ve Cleveland Museum of Art gibi kültür-sanat kurumlarının, Flickr ve Thingiverse portallarının da bulunduğu 19 önemli koleksiyondan API ve Common Crawl verisetleri aracılığıyla çekiyor. 

Dünya genelinde CC lisanslı 1.4 milyarın üzerindeki içeriğe erişim sağlamayı hedefleyen CC Search için öncelik imaj kataloğunu genişletmek. Ardından açık ders kaynakları ve işitsel malzemeleri indekslemeyi planlıyorlar. Yakın zamanda Europeana ve Wikimedia Commons gibi imaj koleksiyonları güçlü iki organizasyon ile yeniden kullanılabilir görsel içeriği daha da genişletecekler. 

Derslerinizde, sunumlarınızda veya grafik çalışmalarınızda kullanabileceğiniz görseller arıyorsanız, CC Search sizin için. Taramanızı yaptıktan sonra filtreleme özelliğini kullanarak istediğiniz koşullardaki içeriğe erişebilirsiniz. CC Search hakkında geri bildirimde bulunmak veya koleksiyonunuzu burada indekslemek isterseniz, sayfadaki feedback formunu doldurmanız yeterli. 

#ccsummit CC Global Zirvesi için kayıtlar başladı

Dream-vacation_

CC Global Zirvesi 9-11 Mayıs 2019'da Portekiz, Lizbon'da gerçekleşecek. Her yıl daha da büyüyen, genişleyen Zirveye dünyanın her yerinden yüzlerce aktivist, eğitimci kütüphaneci, hukukçu, teknoloji uzmanı ve daha pek çok kişi, çalıştaylar, konuşmalar, tartışmalar ve topluluk oluşturma faaliyetleri için geliyorlar. 

Zirveye katılım için kayıtlar başladı. Daha da önemlisi, CC katılımcıların %25'i gibi yüksek bir oranda katılım bursu da sağlıyor. Bu fırsatı kaçırmayın deriz. Katılım bursuna başvuru tarihi için son tarih 10 Aralık

Aynı tarih, 10 Aralık, bildiri çağrısı için de son tarih. CC Zirve programı tematik bölümlerden oluşuyor ve bu tematik bölümler Zirve sırasında paralel oturumlar şeklinde organize ediliyor. Tematik konu alanları, yaratıcılar (sanatçılar, makerlar vb.); ortak alanların inşaası (araçlar, teknoloji, topluluk oluşturma vb.); açıklık içinde etik (çeşitlilik, eşitlik, dahiliyet, cinsiyet vb.); açık eğitim, açık bilim ve açık erişim; galeriler, kütüphaneler, arşivler ve müzeler; hukuk, politika ve telif hakları reformu. Gönderilecek bildiri önerisinin bu tematik alanlardan biri için yapılması gerekiyor.

Geçtiğimiz yıl CC Global Network'ünün network üyelikleri, tematik platformlar ve ülke şubelerinin oluşumu gibi yeniden yapılandığı bir dönem oldu. Bu dönüşüm süreci, sonuçları ve gelecek planları da Zirvenin ağırlıklı konularından biri olacak. Gelecek yılın Zirve toplantısında CC Türkiye Şubesi olarak ve Türkiye'den daha da çok katılımcı ile ülkemizi temsil etmeyi arzuluyoruz. 

Son olarak, katılım bursu başvurusu ve bildiri gönderim için son tarihi kaçırmayın!

CC TR Şube Oluşturma Toplantısı Gerçekleştirildi

Creative Commons Global Ağı yeniden yapılanması kapsamında gerçekleştirilmesi planlanan CC TR Şube Oluşturma Toplantısı 26 Temmuz 2018 tarihinde çevrimiçi olarak gerçekleştirildi. Toplantı çağrısı 17 Temmuz 2018 tarihinde CC TR Bloğu üzerinden yapılmıştı. Bu çağrıya 20'nin üzerinde geri dönüş gerçekleştirildi. Dönüş yapanlardan 17 kişinin katılımı ile CC TR Şubesi yeniden yapılanma ile ilgili önemli bir aşama kaydetmiş oldu.

Toplantıda CC Global Ağına üye olan kişiler arasından Temsilci Seçimi ve Şube Lideri Seçimi gerçekleştirildi.

  • CC TR Temsilcisi: İlkay Holt
  • CC TR Şube Lideri: Orçun Madran

Toplantı ile ilgili detaylı notlara aşağıdaki bağlantıdan erişebilirsiniz:

Toplantı Notları

CC Türkiye – Şube Oluşturma Toplantısı

Creative Commons'ın yeni global network yapılanması bağlamında, her ülkede CC'ye katkı vermek isteyen, ilgilenen, gelişmeleri takip etmek isteyenler ile ülke şube (country chapter) toplantıları gerçekleştiriliyor. Amaç ulusal düzeyde iletişimi güçlendirmek, ilgilenen herkesin yer alabileceği katılımcı bir yapılanma içinde olmak, CC ile bağlantılı ulusal aktiviteleri koordine edebilmek. Türkiye şube oluşturma toplantısı 26 Temmuz Perşembe günü 12:30-13:30 saatleri arasında online bağlantı ile gerçekleştirilecek. 

Toplantıya CC, açık lisanlar, açık erişim, açık veri, özgür/açık yazılım, açık ders kaynakları, açık bilim ve ilgili alanlarında çalışan, konuya ilgi duyan, katkıda bulunmak, iletişimde olmak isteyen herkes davetlidir. Toplantı gündemi CC Genel Merkezince belirlenen şablon üzerinden hazırlanmıştır, verilen bağlantıda görebilirsiniz. 

Bu toplantıya katılmak için CC Global Network üyesi olmanız gerekmiyor. Ancak kişisel veya kurumsal üye olmak isterseniz, bu bağlantıda detayları görebilir, üyelik başvurusunda bulunabilirsiniz. Şube temsilcisi ve/veya şube lideri seçmek ve seçilmek için CC Global Network üyesi olmanız gerekmektedir. 

Ülke Şubesi oluşturma rehberi CC Genel Merkezi tarafından hazırlanmış ve bu toplantı ilgili rehber doğrultusunda düzenlenmektedir. Rehberin Türkçe çevirisi bulunmamakla birlikte, gerekli bilgileri ilk toplantıda gündemde belirtildiği üzere özetleyeyeceğiz. 

Toplantıya katılım için lütfen form doldurun (Kayıt süresi tamamlanmıştır, ilginize teşekkür ederiz). Online erişim linki, formu dolduran kişiler ile toplantı gününden önce paylaşılacaktır. 

Sorunuz olursa lütfen iletin. Haftaya konuşmak üzere,

CC Türkiye Gönüllüleri 

İlkay Holt / Orçun Madran

Yeni CC Global Network Stratejisi’nde bizi neler bekliyor?

Bu yazıda sizlere Creative Commons'ın yeni network stratejisini ve bizi bekleyen gelişmeleri anlatırken, Türkiye'de açık lisanslar konusunda çalışan, katkı vermek isteyen herkesi bu yeni yapının parçası olmaya davet ediyorum.

Neden?

Creative Commons, 2015 yılın sonunda Güney Kore'nin Seul kentinde gerçekleşen global zirve toplantısından beri yeni network stratejisi üzerinde çalışıyor. Yetmişten fazla ülkede kişi, grup ve kurumlarla pek çok faaliyet gösteren Ceative Commons, daha katılımcı bir yapılanma için işe öncelikle global bir rapor hazırlamakla başladı. 2016 yılında farklı bölgelerden sesleri de içinde alacak şekilde bir dizi görüşmeler ve analizler sonucu ortaya çıkan rapor, şimdiki yeni network stratejisinin temel taşını oluşturuyor. Bu rapor, durum tespitinin yanı sıra, Creative Commons daha iyi nasıl çalışır, ihtiyaçlar ve beklentiler neler sorularına da yanıt vermeye çalıştı. Bu çalışmaya dayanarak 2017 yılında yeni network strarejisini yapılandırdı. Pek çok ülke ve bölgeden temsilcilerle uygulamaya geçecek yapılanmayı konuştu, tartıştı. 2017 Global Zirve toplantısında farklı oturumlarda beklentiler, olası sonuçlar ve hedefler konuşuldu. Bu konuda yapılanlar ile ilgili geçen yılın sonunda yayınlanan bir blog yazısını da burada paylaşmış olayım.

Yeni Global Network nasıl yapılanacak?

Yeni global network stratejsi, temelde daha katılımcı, global düzeyde aktif rol almak isteyen herkesin Creative Commons çalışmalarının bir parçası olmasına olanak sağlayacak biçimde yapılandırıldı. Bu strateji ulusal "chapter" modeline dayalı ve network platformları ile uluslararası düzeyde birlikte çalışmayı hedefliyor. Ulusal "chapter" ile kişi ve kurumlardan oluşan bir ülke takımından söz ediyorum. Network platformları ise tematik, açıldıkları konularda dünyanın her yerinden konunun ilgilerini bir araya toplayan gruplar. Global Network'ün parçası olmak isteyen, aktif rol almak, katkıda bulunmak isteyen herkes Global Network'e üyelik için başvurabilir. Bu başvurular Genel Merkez tarafından değerlendirilecek. Görüldüğü gibi burada yönetsel anlamda da yeni bir yapılanma söz konusu. Bu değişiklikler Creative Commons ile çalışan tüm topluluklar için bir geçiş dönemini ifade ediyor. Dolayısıyla bu değişikleri uygulamak hepimiz için yeni bir deneyim olacak. Yeni global strateji konusunda çalışan Komite şimdiye dek çok sayıda dokümantasyon hazırladı. Bunları inceleyebileceğiniz gibi elbette sorularınızı bize de iletebilirsiniz.

Global Network'e nasıl üye olunur?

Yeni network yapısı için düzenlen web sayfasını lütfen inceleyin. Sıkça sorulan sorular hızlı bilgi için faydalı olacaktır. Kişi veya kurumsal olarak Global Network üyeliğine başvurabilirsiniz. Başvuru yapmak için CCID sorulacaktır, lütfen önce kayıt olun. Başvuru yapan kişi ve kurumlar Creative Commons ile "Charter" denilen bir protokol imzalıyorlar. Ülke takımları (chapter) ve üyelerin sorumlulukları hakkında şu bağlandı adresini önerebilirim. 

Şimdi ne olacak?

Bu değişiklikler paralelinde farklı ülkerlerde kurum veya kişilerin "affiliate" statüleri yani temsilciliklerinin, 2018 Global Zirvesi toplantısı tarihi sırasında ortadan kalkacağı söylendi. Bu vesile ile Özyeğin Üniversitesi'ne, 2012 yılından itibaren tüm hazırlıklar ve 2015 yılından itibaren ise resmi olarak, Türkiye'de Creative Commons çalışmalarının kurumsal kimlik kazanması için verdikleri katkıdan dolayı, Creative Commons Türkiye faaliyetlerine zaman vermiş tüm arkadaşlarım adına çok teşekkür ederim. Creative Commons'a global düzeyde pek çok şekilde dahil olabilirsiniz. Bu konuda yeni network sayfasına göz atmanızı öneririm. İlgilendiğiniz, çalıştığınız konu alanlarında, Global Network üyesi olmasanız da, tematik platformlara katılabilirsiniz. Creative Commons, mail listelerinin yanı sıra Slack kanalını çok aktif kullanıyor. Tematik veya ülke özelinden açılan alt kanalları izlemek isteyebilirsiniz. Creative Commons çalışmalarında aktif rol almak, katkıda bulunmak ve ülke takımlarında yer almak için kişi veya kurumsal olarak CCID oluşturup, üyelik başvurusu yapabilirsiniz. Creative Commons Genel Merkez, Mart-Nisan aylarında Network üyeleri ve ülke takımları ile ilk toplantısını planlıyor. Tarih ve detaylar netleştikçe sizi bilgillendiriyor olacağız. 

Bu yazıyı Creative Commons ve açık lisanslar konusunda yapabileceklerimize dair bir kaç cümle ile bitirmek isterim. Creative Commons açık lisansları bugün "açık" dünyanın vazgeçilmez bir parçası. Açık bilimden, açık veri, açık erişim, açık ders, açık ve özgür yazılımdan her zamankinden daha çok bahsettiğimiz bir zaman diliminde yaşıyoruz. Dolayısıyla açık lisanslara daha da çok ihtiyacımız var, daha da çok kullanacağımız zamanlar bizi bekliyor. Açık lisansların politikaların, yasaların, uygulamaların, araştırmanın, bilim, edebiyat ve sanatın bir parçası olması için birlikte çalışmalıyız. Daha paylaşımcı, yaratıcı ve inovatif bir toplum için telif hakları reformunu konuşacak, tartışacak ve geliştirecek faaliyetlerde bulunmalıyız. 

Creative Commons Türkiye adına,

@ilkayholt

 

Creative Commons 4.0 Lisansları şimdi Türkçe

Sizlerle heyecan dolu bir haberi paylaşıyoruz. Creative Commons (CC) lisanslarının çeviri taslağını kamuoyu görüşüne açtığımızı buradan duyurmuştuk. 2017 Mart ayının ikinci yarısından itibaren bir ay boyunca kamuoyuna açık olan çeviri taslağına değerli görüş ve katkılar aldık. Nisan ayı içinde görüşler değerlendirilerek çevirilere yansıtıldı. Uzun aylar süren karşılaştırmalar, incelemeler ve tartışmalar sonucu nihai halini alan çeviri lisanslar hazır! 

Lisansların çevirisi Creative Commons Türkiye ekibi tarafından gerçekleştirildi. Bu süreçte aktif rol alan Kamu Lideri İlkay Holt, Teknoloji Lideri Orçun Madran, Hukuk Danışmanı Selva Kaynak (LL.M IP) ve Hukuk Danışmanı Serhat Koç’a (LL.M IT) özel teşekkürlerimizi sunarız. Çevirilerin değerlendirilmesinde katkılarını esirgemeyen CC Türkiye projesini Türkiye’ye taşıyan Sayın Şirin Tekinay ve İYTE Kütüphane Direktörü Gültekin Gürdal’a ayrıca teşekkür ederiz. 

Creative Commons 4.0 lisanslarının Türkçe kullanılabilecek olması, paylaşımcı, özgür ve açık bir toplum için de başlangıç. Üretmeye, ürettiğini paylaşmaya, yeniden kullanıma açmaya, standartları benimsemeye ve yeniden kullanımı teşvik etmeye, yenilikçiliğin önünü açmaya, akıllı şehirlerden özgür kültüre ve açık topluma Türkçe bir başlangıç.
 
Creative Commons size açık lisanslarını kullanmanız için bir araç sağlıyor. Ancak bundan daha da önemlisi açık lisansları benimsemek, bir yaşam felsefesi gerektiriyor. “Openness”, açıklık kavramı, yarattığımız eserlerin nasıl meydana geldiğinden, onları nasıl sakladığımıza, nerede tuttuğumuza, nasıl-hangi şartlarla kullanımına izin verdiğimize, başkalarının yarattığı çalışmaları nasıl kullanıyor olmamız gerektiği konusuna kadar her türlü adımı içinde barındırıyor. Bütün bu adımlarda açık, şeffaf, paylaşıma açık, çalışmalarımızın yeniden kullanımını destekleyen bir tutumu öne çıkartıyor. 

Creative Commons telif haklarında “her hakkı saklıdır” yerine “bazı hakları saklıdır” yaklaşımını benimser. Bu yaklaşımın ülkelerin kanunlarında yer bulabilmesi ise bilinen-geleneksel-klişe telif hakkı kanunlarının yerini toplumların yaratıcılığını güçlendirecek bir yapıya bırakmasını, bir telif hakları reformunu gerektirir. 

Creative Commons ve açık lisans hareketi, tanımlamaya çalıştığımız bu yapının kültürel, edebi, bilimsel ve sanatsal alanda ayrılmaz bir parçası. Bu nedenle, Creative Commons lisanslarının yasal metinlerinin Türkçeleştirilmiş ve kullanıma sunulmuş olması yazının başında değindiğimiz heyecanın kaynağıdır. 

Siz de açık ve paylaşımcı toplumun parçası olmak istemez misiniz? Şimdi ilk sunum, makale, kitap, fotoğraf, film, senaryo, resim çalışmanızı, müzik bestenizi veya blog yazınızı Türkçe Creative Commons lisansları ile paylaşmanızın zamanıdır.

CC 2017 Global Zirvesi’nin ardından

Creative Commons 2017 Global Zirvesi, Kanada’nın Toronto şehrinde 28-30 Nisan tarihleri arasında gerçekleşti. Paylaşım ve Ortaklıklar: Sırada Ne Var? temalı zirve dünyanın her yerinden dört yüzün üzerinde kişiyi ağırladı. Katılımcılar arasında politika yapıcılar, karar vericiler, araştırmacılar, eğitimciler, kütüphaneciler, sanatçılar, öğrenciler, tasarımcılar, start up çalışanları ve iş sahipleri vardı. Zirve konu başlıkları copyright reformundan işbirliği ve paylaşımın geliştirilmesine, Creative Commons'ın gelecek stratejileri üzerine çok geniş bir yelpazeye yayılmıştı. 

C-ll08wXsAEc_Xp.jpg-largeÜç ana bölüme ayrılan programda; politika ve savunuculuk; topluluk ve hareket; kütüphane, müze, arşiv, açık eğitim, açık veri, açık tasarım, açık donanım, açık tarım gibi ‘açık’ hareketinin alanları, paralel oturumlarda alt konu başlıkları ile ele alındı. Ana salon konuşmaları dışında paralel oturumlarda bu bölümlerdeki konular yer aldı. 

Paralel oturumlar arasından seçim yapmak doğrusu zor oldu. Creative Commons (CC) Türkiye kamu lideri olarak Türkiye'den zirveye katıldım. Zirveden rapor eden kişi hakkında bilgi vermek için bu ayrıntıyı paylaşıyorum. Zirvenin açılış, kapanış konuşmaları ve davetli konuşmalar canlı yayınladı. Canlı yayında izleyemediyseniz bile, bağlantılı linkten ulaşarak izlemenizi öneririm. 

Tekil oturumlar yerine, zirvede öne çıkan başlıkları paylaşmaya çalışacağım:

Open by default ( Varsayılan olarak açık)

Bu tamlamayı Türkçe'ye bu şekilde çevirdiğimde kulağı tırmaladığının farkındayım ve daha iyi olabilecek öneriniz var ise  duymayı gerçekten isterim. Avrupa Komisyonu'nun, Ufuk2020 çerçeve programı ile bağlantılı olarak, fon sağladığı tüm projeleri işaret ederek, 2017 itibariyle araştırma verisinin tamamen açık olacağını duyuralı çok oldu. Hükümetlerin açıklık (open government) politikaları yalnızca Avrupa'da değil, batı dünyasında ve Avustralya gibi diğer ülkelerde de son yıllarla epey yol almış durumda. Zirvenin gerçekleştiği Ontaria bölgesinin yönetiminde olan eğitim bakanları ve dijital ofis şefinin yaptığı açılış konuşmalarında, açık hükümet politikaları, bilgiye erişim hakkı, şeffaflık, açık veri ile yapılan projeler, yine açık politikalar paralelinde eğitimde fırsat eşitliği dile getirildi. Açık ders malzemeleri konusunda yaptıkları milyon dolarlık yatırımın anlatıldığı açılış konuşmasında, eCampusOntario tarafından kullanıma sunulacak açık ders kitabı kütüphanesi projesi tanıtıldı. Orta dereceli okullarda ders kaynaklarına herkesin eşit erişimini sağlamak üzere başlayacak Open Textbook Library for Ontario adlı proje hakkında detaylı bilgiye ilgili bağlantıdan erişebilirsiniz. Bu ve bu yazıda sözü geçen tüm projelerde CC lisanslarının kullanıldığını söylemeye gerek yoktur sanırım ama yine de altını çizmiş olalım. 

State of the Commons 2016

State of the Commons 2016 raporu zirve açılışının bir parçası idi. Creative Commons'ın bugün geldiği noktayı etkileyici sayılar ve grafiklerle açıklayan bu rapor, dünyanın her yerinden, ortak noktaları paylaşım, yaratıcılık, işbirliği ve bilgiye erişim olan  sanatçı, eğitimci, aktivist ve araştırmacının hikayeleri ile desteklenmiş. Rapor toplam on üç dilde erişime açık. 

Creative Commons Global Network Stratejisi 

İki yıl önceki zirveden bu yana, CC gelecek stratejini planlamak üzere bir dizi çalışma yaptı. Seksenin üzerinde ülkede temsilcileri olan, açık hareketinin ilgili tüm konu alanlarında faaliyet gösteren CC, geleceğe dair öncelikleri, organizasyon yapısı, kapsayıcı, yenilikçi iletişim stratejileri, sürdürülebilirlik planları gibi konuları gözden geçirdi. Dış kaynaklı bir araştırma şirketinin de sürece katıldığı, ülke temsilcilerinin de destek verdiği araştırma sürecinin sonunda bir strateji dokümanı yayınladı. Geçtiğimiz aylarda kamuoyu görüşüne de açılan bu stateji dokümanı zirve ile aynı tarihte yaşama geçti. Yeni network yapılanmasına Ekim 2017'de tam geçiş planlanırken, zirve katlımcıları ile bu geçişin adımları konuşuldu, tartışıldı. Söz konusu yeni yapılanmada öne çıkan başlıklar; iyileştirilen iletişim stratejisi ve değişen CC network yönetim şekli. Değişen yönetim yapısında Global Network Konseyi, Global Network üyeliği, partnerler ve ülke takımları yer alıyor. Ülkelerdeki temsilci kurumlar yerini ülke takımlarına bırakıyor. Mevcut temsilci kurumlar ve çalışanlar varlıklarını sürdürecekler ancak yeni şema içine yerleşmiş olacaklar. Bir güzel eklenti de, ülkeler üstü faaliyet alanlarında ortak çalışmalar yapılabilmesi için bu yapıda "platformlar"ın yer alacak olması. Bu değişimde pek çok detay var elbette ancak daha katılımcı bir yapılanma vadeden bu yapılanmayı, diğer tüm CC toplulukları gibi, biz de olumlu karşılıyoruz. Bu konuda detaylar netleştikçe, gelişmeleri CC Türkiye özelinde gelecek aylarda sizlerle paylaşıyor olacağım.

Copyright reformu

Dünyada -ve tabii ülkemizde de- telif hakları kanunları, özellikle de eğitim alanında, bugünün teknolojisi göz önüne alındığında yetersiz kalıyor. Yasal çerçevede, eğitim amaçlı kullanılan malzemenin, taşıyıcının özellikleri ile bağdaşmayan, kısıtlayıcı, communia-sloganeğitimin, öğrenimin potansiyelini düşüren bir yapı söz konusu. Küçük bir örnek vermek gerekirse, bilgi taşıyıcısı değiştikçe istisnalar değişebiliyor. Bir öğretmen DVD'deki filmi sınıfta öğrencilerine gösterebilirken, YouTube videosunun gösterimi kanunen istisnai durum niteliği taşımayabiliyor. Bir başka verilen örnek; aynı bilgi taşıyıcısını okul sınırları içinde öğrenciye göstermek ile okul dışında bir ders ortamında yapılan gösterim arasındaki kanuni yükümlülükler tamamen değişebliyor. Konu elbette bu özetten çok daha detaylı ve derin ancak zirve tartışmalarını ve Avrupa'daki hareketin çıkış noktasını betimlemek için bu şekilde özetliyorum. CC temsilcileri özelikle bu yıl içinde Avrupa Komisyonu ve WIPO ev sahipliğinde yapılan pek çok toplantıya katılarak, mevcut kanunlardaki istisna ve kısıtların özellikle eğitim malzemeleri söz konusu olduğunda ne kadar yetersiz kaldığını anlattılar ve bu konuda adım atmak için çağrıda bulundular. En önemli çağrılardan birini, Let's make copyright RIGHT RIGHT now sloganı ile yapılan çağrıyı bir an önce imzalamanız ve sürece katkıda bulunmanız için sizleri davet ediyorum. İmzanın sonlanması için yalnızca 11 gün kaldı. 

Made with Creative Commons

made_with_cc_coverCC çalışanları Sarah Hinchliff Pearson ve Paul Stacey tarafından hazırlanan Made with Creative Commons adlı kitap, paylaşım ve açık iş modellerini konu alıyor. İçindeki bölümlerde dijital devrim, Creative Commons'ın doğuşu, değişen pazar, dijital commons'ın yararları, para kazanma gibi konular işlenirken, CC lisanları ile büyük işlere imza atan şirketlerin hikayeleri iyi uygulamalar başlığı altında veriliyor. Startuplar, girişimciler için bilgiyi paylaşırken inovasyonu hızlandırmak, pazar payını artırmak, işlerini büyütmek üzere faydalı bir içerik sunan bu kitap 5 Mayıs 2017'den itibaren bu adreste elektronik olarak erişime açılacak. Basılı kopyası için ise Amazon'dan ön sipariş verebilirsiniz.

 

UnCommon Women

ZirveniC-gbb53VYAAffUY.jpg-largen bir başka sürprizi de Açık, Sosyal Değişim ve Teknolojinin kesiştiği noktada emek veren sıradışı kadınların (UnCommon Women) portreleriydi. Bu sürpriz, portrelerden oluşan bir boyama kitabı halini alacağını bilmediğimiz aktivite, CC Kanada Kamu Lideri Kelsey Merkley tarafından bir süre önce sosyal medyada sorduğu bir sorudan yola çıktı. Açık hareketinde önemli katkıları olan kadınlar için siz kimi aday gösterirdiniz sorusunu sormuştu. Çağrıya gelen yanıtlarda, en çok adı geçen sıradışı kadınların portreleri kitapçıkta yerini almış. Anlamlı olduğu kadar keyifli bir biçimde sıradığı kadınlar zirvede anılmış oldu. 

 

Zirveyi dikkat çeken başlıklarla özetlemiş oldum. Yazarken aklıma gelen daha pek çok konuyu, bu yazıyı zaman zaman güncelleyerek paylaşabilmek istiyorum. Umarım faydalı bulursunuz. Bunların yanısıra Creative Commons'a emeği geçen yüzlerce isimden bazılarını görmek için Faces of Commons adresindeki fotoğraflara göz atabilirsiniz.

Creative Commons 2017 Global Zirvesi: Paylaşım ve Ortaklıklar: Sırada Ne Var

İki yılda bir organize edilen Creative Commons Global Zirvesi, bu ay sonunda, 28-30 Nisan tarihleri arasında Kanada'nın Toronto şehrinde gerçekleşecek. Geniş bir program komitesi ile zengin, aktif, "açık" dünyanın hemen her konusuna değinen bir programa sahip zirvenin teması ise "Paylaşım ve Ortaklıklar: Sırada Ne Var" (Sharing and the Commons: What’s Next). 

Zirveye dair bütün detayları https://summit.creativecommons.org adresinde görebileceğiniz gibi, programda yer alacak oturumlar konusunda detaylı yazılara yer veren CC bloğunu izlemenizi öneririz. Twitter'da @ccglobalsummit kullanıcı adı ile açılan hesaba ek olarak, zirveyi #ccsummit etiketi ile de takip edebilirsiniz. 

Bu yıl, program detayında göreceğiniz gibi CC'nin konu olduğu her alanda geleceği sorgulayan, katılımcı bir zirve ile bu sorulara yanıtlar aramayı hedefleyen bir format izlenecek. CC, 2015'te Seul'de gerçekleşen global zirveden bu yana global network stratejisini geliştirmek ve gelecek planlarını oluşturmak için bir dizi çalışmada bulundu. Dünyanın her yerine yayılmış partnerleri ile iletişimi güçlendirmek için yeni düzenlemeler yaptı. Bu yılın başında global network strateji taslağını kamuoyu görüşüne açtı. 2017 Zirve toplantısında bu stratejinin son halini alacağını ve uygulamaya konacağını da duyurdu. Dolayısıyla dopdolu programın yanısıra, Creative Commons'ın global olarak gelecek stratejisini de dünyaya duyuracağı bir zirve bizleri bekliyor. 

Bazı oturumlar canlı yayınlacak. Bu oturumların bilgisini ve diğer tüm gelişmleri sosyal medya kanallarımızdan duyuruyor olacağız. 

 

 

CC 4.0 lisansları yasal kodlarının çevirisi kamuoyu görüşüne açıldı

Uzun süren çalışmaların sonucunda, Creative Commons (CC) 4.0 yasal lisans takımlarının Türkçe’ye çevirisi proje ekibi tarafından tamamlanarak 20 Mart-10 Nisan 2017 tarihleri arasında kamuoyu görüşüne açıldı. Bağlantı verilen taslak çeviri, hukuk alanında çalışan profesyonel çevirmen tarafından yapılmış, hukuki terminolojisi Fikri Mülkiyet Hukuku uzmanları* tarafından gözden geçirilmiştir. 

Kamuoyu görüşüne açılan çeviri taslağına hukukçular, aktif lisans kullanıcıları, dil bilimciler, çevirmenler, bilişim uzmanları ve bilgi yöneticileri dahil olmak üzere tüm paydaşları katkı vermeye davet ediyoruz. 

Kamuoyu görüşlerinin toplanmasının ardından taslak çeviriler nihai halini alacaktır. Böylelikle CC resmi web sitesi aracılığıyla kullanılacak lisans takımlarında ve CC lisanslarının gömülü olduğu platformlarda Türkçe dil seçeneği kullanılabilecek. 

Tarih: Taslak doküman 20 Mart-10 Nisan 2017 tarihleri arasında kamuoyu görüşüne açıktır. 
Format: Doküman Google Doc üzerinde, herkesin yorum yapabileceği (öneri ekleyebileceği) formattadır. Google (gmail) hesabınız ile giriş yaparak dokümanı görüntüleyebilir, “yorum ekle” özelliğini kullanarak katkıda bulunabilirsiniz. 
Bağlantı: https://goo.gl/IbXuX4   

*CC Türkiye hukuk danışmanları Sayın Selva Kaynak ve Serhat Koç'a özel teşekkürlerimizle.